week 06-2026: (door Mat)
Ook in ‘de zijbeuk’ richten we vandaag onze blik op een bijzonder aspect van de Méélse Vastelaovend: de Vastelaovesmis. We doen dit ‘tweetalig’: eerst in ’t Mééls en daarna volgt – voor diegenen die ons dialect niet meester zijn – de ‘Nederlandse vertaling’.
Welke keuze u ook maakt: veel leesplezier!
Vastelaovent – van oorspróng ’n katteliek fést – sté nèt as ‘de Kéérek’ bòl van de tradiesies. Én in ‘Méél’ kénne ‘Kéérek’ en ‘Vastelaovent’ al tientalle jòrre ók ’n gezameleke tradisie: ’t oopene van de Méélse Vastelaovent mi de Vastelaovesmis.
Ik hép mi di feenoomeen ‘Vastelaovesmis’ ók óp aander platse wal énnige ervaaring ópgedao. Dè begoos in de jòrre suvventich óp de Heerlerbaan èn dòrnao tòt 2006 in Geleen’Zuid. Éigelek vèùremde zòwal in Heerlen as Geleen de ènweezichhéjt van Prins èn Rò van Élelf vur méj zòwa ’t énnige zeecht- èn huurbaare versjil mi de andere wiekéntdienste in dees paròchies. Hoe anders verging ’t Jacqueline èn méj, toen we na ónze pensiejooneering in 2007 truch kwaame nòr óns gebórtedèùrep. De Méélse Vastelaovesmis waar ’n veraademing. Pastoor Schoenmakers booj veul mieër ruumte èn ’n andere invulling van de Dienst, as we ók mèr òjt in ónze Zuid-Limburgse jòrre han ervaare. Dòr koosse ze in ’t zuide ’n puntje èn zuuge! Mi de kómst van keplaon Roger in 2011 wért ‘t ‘Vastelaovesregister’in de ‘kattedraal van de Pieël héllemol oopegetròkke. Persònlek hép ik ’t toen as ’n eer ervaaren, dè ik èn die néjje invulling ’n èntal jòrre mee gestalte mooch gééve. In goe:j övverlèch mi keplaon Roger èn toendertitj veurzitter Rudy Gommans van de Kieveloeët ging ik de tékste vur dees Vastelaovesmis sjrieve. Tékste, die dur redaksieleeje van de ‘Vastelaoveskrant’ in ónvervalst Mééls woore eumgezit. De Diensten kreege jaorleks ’n teema mee èn butje Kónsekraassie èn Kemmunien woore béjnao alle tékste èngepaast èn in ’t Mééls diejalékt veurgedraage dör leeje van de Kieveloeët, Véngneuze èn Kéjsjeute. De muzikaale óplusjtering blif natuurlek in haant van de ‘Heikatkapel’. Èrnst èn ‘flòwwekul’ ginge èn gòn in dees Dienst wónderwal saame. Roger is béj die gelegenhéjt tròwwes ‘ne méster in ’t utjdélle van plaochstootjes richting ‘de Kieveloeët’.
Ók ’t verleechte ‘fröjtkisje’ wòróp de jónges èn dörskes van de ‘Kéjsjeute’ ur tékst kanne utjsprééke is zò’n vónst. Zéj moete tenslòtte óp ‘dezéllefde oeëchhòchte’ mi al die andere ‘Carnavaleske hòchwaardichhéjtbekleeders’ kanne sprééke in onze kattedraal. In goe:j övverléch mi veurzitter Rudy voerde we – ’n bietje afgekeeke van ónze Méélse sjutteréjje – ók ’n vréj strak regime in rónt de binnekómst èn ’t verlaote van ‘ónze kattedraal’ dur de dréj gezèlsjappe èn ur gevòllech. ’n Waardige entree èn vertrèk vur prinse, vòrste en ur gevòllech. Èn onze kattedraal is – mi de néjje butjeverlichting – mi de Vastelaovesdaach’ naturlek gestooke in de dan paassende roeë, géél, kleuren.
Èn vur alle döjdelekhéjt moet hier gezi wéére: de tékstsjrievers nò méj, din zeeker nie ónder vur min ‘sjrieverééj’. Pétje af vur dees manslèùj èn vraolie!
Èn nòch altitj aarzel ik nie um zò rónt Vastelaovent in min Zuid-Limburgse kóntakte hòch óp te gééve övver de kwalietéjt van ónze Méélse ‘Vastelaovesmis’. ’n Mis wórróp ons dèùrep terèècht ‘gröts’ mach zin.
Ók dizze kieër zèùrgt Floris Hölscher wir vur ’n sjòn saamevatting ‘in weurt en bilt’, die géllie ieën van de vòllegende daach nòch us óp òw gemak kaant bekie:ke óp dizze wéplòch.
Sjòn vastellaovesdaach, te beginne béj onze Méélse Vastelaovesmis!
Mat
Carnaval – van oorsprong een katholiek feest – staat net als ‘de Kerk’ bol van tradities. En in ‘Méél’ kennen ‘Kéérek’ en ‘Vastelaovend’ al tientallen jaren ook een gezámelijke traditie: het openen van de Méélse Vastelaovend met de Vastelaovesmis. Ik heb met dit fenomeen ‘Vastelaovesmis’ ook elders wel enige ervaring opgedaan. Dat begon in de jaren ’70 op de Heererbaan en daarna tot 2006 in Geleen-Zuid. Eigenlijk vormde zowel in Heerlen als Geleen de aanwezigheid van Prins en Raad van Elf voor mij zowat het enige zicht- en hoorbare verschil met de andere weekenddiensten in deze parochies. Hoe anders verging het Jacqueline en mij, toen we na onze pensionering in 2007 terugkeerden naar ons geboortedorp. De Méélse Vastelaovesmis was een verademing. Pastoor Schoenmakers bood veel meer ruimte aan een wat andere invulling van de Dienst, als we ook maar ooit in onze Zuid-limburgse jaren hadden ervaren. Daar konden ze in het zuiden een puntje aan zuigen! Met de komst van kapelaan Roger in 2011 werd het ‘Vastelaovesregister’ in de ‘kathedraal van de Peel’’ helemáál opengetrokken. Persoonlijk heb ik het toen als een eer ervaren, dat ik aan die nieuwe invulling een aantal jaren mee gestalte mocht geven. In goed overleg met kapelaan Roger en toenmalig voorzitter Rudy Gommens van de Kieveloeët ging ik de teksten voor deze Vastelaovesmis schrijven. Teksten, die door redactieleden van de ‘Vastelaoveskrant’ vervolgens in onvervalst Mééls werden omgezet. De Diensten kregen jaarlijks een thema mee en buiten de Consecratie en Communie werden nagenoeg alle teksten aangepast en in het Méés dialect voorgedragen door leden van de Kieveloeët, Véngneuze en Kéjsjeute. De muzikale opluistering bleef natuurlijk in handen van de ‘Heimatkapel’. Ernst en ‘flauwekul’ gingen en gaan in deze Dienst wonderwel samen. Roger is bij die gelegenheid overigens een meester in het uitdelen van plaagstootjes richting ‘de Kieveloeët.
Ook het verlichte ‘fruitkistje’ waarop de jongens en meisjes van de ‘Kéjsjeute’ hun teksten kunnen uitspreken is zo’n vondst. Zij moeten immers op ‘dezelfde ooghoogte’ met al die andere ‘Carnavaleske hoogwaardigheidsbekleders’ kunnen spreken in onze kathedraal. In goed overleg met voorzitter Rudy voerden we – een beetje afgekeken van onze Méélse schutterijen – ook een vrij strak regime in rond de binnenkomst en het verlaten van ‘onze kathedraal’ door de drie gezelschappen en hun gevolg. Een waardige entree en vertrek voor prinsen, vorsten en hun gevolg. En onze kathedraal is – met de nieuwe buitenverlichting – tijdens de ‘Vastelaovesdaag’ natuurlijk gestoken in de dan passende rood, geel, groene kleuren.
En voor de duidelijkheid moet hier gezegd worden: de tekstschrijvers na mij, deden zeker niet onder voor mijn ‘schrijverei’. Petje af voor deze mannen en vrouwen!
En nog altijd schroom ik niet om rond Carnaval in mijn Zuid-Limburgse contacten hoog op te geven over de kwaliteit van onze Meelse Vastelaovesmis. Een Mis, waarop ons dorp terecht ‘gruts’ mag zijn.
Ook dit jaar zorgt Floris Hölscher voor een mooi samenvatting – in woord en beeld’, die u op een van de volgende dagen nog een eens op uw gemak kunt bekijken op deze weblog.
Voor de komende dagen: sjon vastelaovesdaag, te beginnen bij onze Méélse Vastelaovesmis!
Mat
